Τάκης Δόξας : "Πέρα στο ξέφωτο η Ολυμπία, ξάγρυπνη μερόνυχτα πλέκει για τον καθένα τους κι απόνα στεφάνι αγριλιά ελληνικής ειρήνης, ειρήνης όλου του κόσμου"

του Νίκου Βέρρα

            Την περασμένη χρονιά, το 2013, συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από τη γέννηση του μεγάλου λογοτέχνη Τάκη Δόξα. Αποφάσισα να κάνω αυτό το αφιέρωμα για να μάθουν και άλλοι, μαζί και με μένα, για τη ζωή, το έργο και την προσωπικότητα ενός ανθρώπου που γέμισε με φως την Ηλεία. Την Ηλεία που υποφέρει κάτω από το βάρος της κρίσης αλλά και της έλλειψης ανάπτυξης. Μια περιοχή που σκορπίζει φως σε όλο τον κόσμο, αναρωτιέμαι, γιατί μέσα στην ίδια την χώρα δεν μπορεί να σταθεί επάξια στα πόδια της; Ίσως είναι οι συγκυρίες…ίσως και η έλλειψη ύπαρξης της πνευματικότητας!

            Στην Ελλάδα φτάσαμε σε σημείο να θεωρούμε πιο σωστό την τεμπελιά, το βόλεμα και την μη σοβαρότητα και γίναμε λαός χωρίς φώς και πνευματικότητα. Οι νέοι μας μετατράπηκαν σε αγρίμια όπου στα σχολεία το διάβασμα και ο στόχος της μόρφωσης και της δημιουργίας προσωπικότητας, παραγκωνίστηκαν από τις διάφορες μόδες της εποχής. Ένα απλό θα πω: η φιλία γίνεται πια μέσω των κοινωνικών δικτύων και του διαδικτύου. Και αναφέρομαι κυρίως στους νέους γιατί αυτοί θα σκιαγραφήσουν το μέλλον στην τέχνη, στη ζωή και στην κοινωνία μας. Σε μια εποχή που όλα χάνουν την λάμψη και πολλές φορές και την ουσία τους, είναι καλό να θυμόμαστε ανθρώπους που σκόρπισαν φως περνώντας.

            Ένας τέτοιος άνθρωπος ήταν ο συγγραφέας και ποιητής Παναγιώτης Λαμπρινόπουλος ή Τάκης Δόξας όπως τον ξέρουμε όλοι μέχρι και σήμερα. Ο Τάκης Δόξας, με το κομψό ύφος του στο γραπτό λόγο, το ακονισμένο μυαλό του, το κριτικό του πνεύμα και την μεγάλη αγάπη που είχε για την ιδιαίτερη πατρίδα τον Πύργο και γενικότερα την Ηλεία. Γεννήθηκε στον Πύργο το 1913 και πέθανε το 1976. Στην πορεία της ζωής του τον σημαντικότερο ρόλο έπαιξε ο Πύργος. Πολλά από τα έργα του περιέγραφαν μέρη της πρωτεύουσας της Ηλείας και άλλα μέρη από όλη την Ολυμπιακή γη.

             Σπούδασε στην Σχολή Συνεταιριστών της Αθήνας και μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του επέστρεψε στον Πύργο όπου δούλεψε ως γραμματέας στα Δικαστήρια. Βέβαια το ταλέντο στη γραφή φάνηκε από μικρή ηλικία καθώς μόλις στις τάξεις του Γυμνασίου άρχισε να γράφει στο περιοδικό της εποχής ¨Εβδομάς¨. Σε ηλικία 19 χρόνων κατάφερε να τυπώσει το πρώτο του βιβλίο με τίτλο «ίδιες πάντα ιστορίες» και με διηγήματα για περιεχόμενο, φάνηκε πόσο τον έλκυε ο κόσμος των Γραμμάτων αλλά και πόσο πολύ αγαπούσε την πόλη του. Με ιστορίες που πλάθονταν στους δρόμους του Πύργου όπου τα σπίτια της εποχής άφηναν βαριά τη σκιά τους στη φαντασία, έφτιαχνε τα πρώτα του κείμενα.

             - ο Τάκης Δόξας παραλαμβάνει το βραβείο το 1965

             Αργότερα, το 1936, έγραψε το βιβλίο «απολογία του Καμπούρη» όπου πάλι μέσα από διηγήματα σκιαγραφούσε ανθρώπους της παλιάς εποχής του Πύργου. Μετά από λίγα χρόνια η σκιά του πολέμου πλανάται πάνω από όλη τη χώρα και δεν άργησε η στιγμή της κατοχής. Μέσα σε δύσκολους καιρούς ο Τάκης Δόξας θα γράψει το δοκίμιο «η εσωτερική τέχνη» όπου μέσα από τις σελίδες κάνει την προσωπική του εξομολόγηση. Θα γράψει λίγο αργότερα το θεατρικό έργο «Κατοχή» μέσα από το οποίο εκφράζονται όλα τα συναισθήματα και η κατάσταση που επικρατεί στην κοινωνία έχοντας από ¨πάνω¨ τους τα μάτια και τα όπλα του κατακτητή.

            Στα επόμενα χρόνια θα κάνει ¨σιωπή¨ από τη γραφή και θα επιστρέψει το 1949 όπου τελείωνε μια αιματηρή περίοδος. Θα γράψει τη «Σονάτα των ίσκιων» και φαίνεται πόσο διαφορετικός είναι αλλά και πόσο ανανεώθηκε εκφραστικά. Στη συνέχεια θα δώσει στο φώς της δημοσιότητας τη συλλογή «Πικρή Εποχή» όπου περιγράφονται πολλά από την Γερμανική Κατοχή όπως το απόσπασμα :

 

«Θα πήγαινε και για το ζουμί. Κάθε απόγιομα μοίραζαν στο Γ΄ δημοτικό σχολείο μια μερίδα φαί στους απόρους. Εκεί πέρα γινόταν μια μακριά ουρά από το στόμα του καζανιού ίσαμε το Θεό.[…] Κάπου- κάπου έπεφτε κανένας από την ορθοστασία και την πείνα.[…] Το φαί των πεθαμένων περίσσευε, και το μοίραζαν οι μάγεροι τους, για κόλυβα…»

           Σταθμός για την Ηλεία ήταν και παραμένει το βιβλίο του «Η Ηλειακή Γραμματολογία». Στα επόμενα χρόνια συνέχισε τη δράση του στα Γράμματα μέσα όμως από διαλέξεις που έκανε και όπως συνέβαινε και με τα όσα έγραφε, έθιγε πολλά θέματα όπως πατριωτικά, κοινωνικού προβληματισμού, τέχνης, αγάπης και ανθρωπιάς.

              - χειρόγραφη υπογραφή του απο το 1938 σε ένα διήγημα

           Στα σκοτεινά χρόνια της δικτατορίας ο Δόξας έδωσε τίμιο αγώνα για τη Δημοκρατία μέσα από τα γραπτά του. Όπως σε μία περίπτωση που έγραψε το βιβλίο «Στη χώρα του Αυγεία» με σαφείς αιχμές κατά του καθεστώτος. Φοβόταν ότι δεν θα τον άφηναν να το κυκλοφορήσει. Με βοήθεια φίλων κατάφερε και το κυκλοφόρησε έστω σε κύκλους κοντινούς σε αυτόν. Σε σκοτεινούς καιρούς ο Δόξας έγραψε το σπουδαίο «Φως της Ολυμπίας» και κυκλοφόρησε το 1960. Έμελλε το αριστούργημα αυτό να μείνει φάρος σκορπίζοντας την ιδέα, την έννοια και την σπουδαιότητα της Ολυμπίας.

Απόσπασμα από το Φως της Ολυμπίας :

           «Ερμή, μη σε τρομάξουν οι θύελλες οι σαρκασμοί οι σκληρές μνήμες οι απειλές με τα βούκινα οι πόλεμοι που ήρθαν ή που κονταροδείχνουν,

             Ερμή μη σε τρομάξουν οι άνθρωποι! Μάζεψε κάτου απ΄ τη σάλπιγγά σου τους λαούς όπου κι αν είναι όποιοι κι αν είναι ήρωες νικημένοι κακούργοι σκιές κόκκαλα και ταϊσέ  τους με το σταφύλι σου ρόγα τη ρόγα μέθυσέ τους με την αγάπη κι όπως θα γίνουν ξέγνοιαστοι κι ονειροπαρμένοι, όπως θα γυρίσουν πρώτη φορά όλοι μαζί να κοιτάξουν κατάματα τον ουρανό σκύψε στην καρδιά τους και πες τους….πες τους να ξεκινήσουν όλοι για την Ολυμπία».

             Με πολλά βραβεία κερδισμένα επάξια και με έργο μεγάλο, έφυγε το 1976, αφήνοντας στις επόμενες γενιές το μύθο και τα περιέργεια της ανακάλυψής του. Γιατί σίγουρα ακούγοντας για τον Τάκη Δόξα θέλεις να μάθεις όλο και πιο πολλά. Και μαθαίνοντας οι νεότεροι για τέτοιες προσωπικότητες έχουμε να πάρουμε πολλά διδάγματα.

πληροφορίες και φωτογραφίες δόθηκαν απο τη Δημοτική Βιβλιοθήκη Πύργου και απο τα Κρατικά Αρχεία Νομού Ηλείας

 

 - ένα απο τα πολλά βραβεία. το μετάλλιο απο το βασιλιά Γεώργιο Β

 - αυθεντικό χειρόγρφο απο τη δεκαετία του 1950

 - επιστολή του γιού του ποιητή Παλαμά προς τον Δόξα

 - οι πένες του

 - τα γυαλιά του 

Share: 

Follow Ilia

Το Follow Ilia  δημιουργήθηκε στα τέλη του 2013. 

Σκοπός της διαδικτυακής αυτής σελίδας είναι η ανάδειξη του νομού Ηλείας συνολικά.

Η Ηλεία, με την ιστορία των χιλιάδων χρόνων σε συνδυασμό με τις ομορφιές της, αποτελεί εδώ και χρόνια αγαπημένο τουριστικό προορισμό.

Επικοινωνήστε μαζί μας

Στείλτε μας φωτογραφίες και την ιστορία του τόπου σας σε όποια περιοχή της Ηλείας και αν βρίσκεστε.

Εμείς με τη βοήθειά σας θα αναδείξουμε την περιοχή σας στο Followilia ώστε όλοι να δουν τις ομορφιές της.

Φωτογραφίες και κείμενο θα στέλνεται στο mail followilia@gmail.com