Παύλος Μάτεσις : «Εσύ τι λες; Είμαι εγώ του κόσμου τούτου»;

Γράφει η Ιωάννα Βλάσση

                        Ο Παύλος Μάτεσις  γίνεται μέρος αυτού του κόσμου στις 12 Γενάρη του 1933. Γεννιέται στο χωριό Δίβρη της Ηλείας. Ο πατέρας του είναι καθηγητής φιλολογίας  και διδάσκει στο Σχολαρχείον της Δίβρης (Λαμπεία). Παντρεύεται την διβριώτισσα Φρόσω Σωτηροπούλου  και κάνουν τέσσερα παιδιά. Ο Μάτεσις σπουδάζει θέατρο στη Δραματική Σχολή Βαχλιώτη, ξένες γλώσσες (αγγλικά, γαλλικά, ισπανικά) και παίρνει πτυχίο βιολιού, ενώ παράλληλα δουλεύει ως τραπεζικός υπάλληλος. Από τις μουσικές του σπουδές κερδίζει, όπως λέει, το σημαντικότερο,  τον ρυθμό. «Στη μουσική χρωστάω τη γνώση ότι η πρώτη ύλη της λέξης είναι ο ήχος. Κι ο ήχος σε ορισμένες φράσεις παίζει μεγαλύτερο ρόλο από το νόημα». Λατρεύει τη μουσική του Μότσαρτ «γιατί περικλείει όλη τη χαρά της ζωής αλλά με γνώση του θανάτου». Στις αρχές της δεκαετίας του ΄60 διδάσκει στην Σχολή Σταυράκου. Ανεβαίνει δυο φορές στο σανίδι του θεάτρου αλλά η ηθοποιία δεν καλύπτει τις ανησυχίες του.

το σπίτι του Παύλου Μάτεσι στη Δίβρη Ηλείας

                    Στα 22 του χρόνια βιώνει την προσωπική του αποκάλυψη, διαβάζοντας από το πρωτότυπο Φόκνερ, Κάφκα, Μπέκετ. «Λοιπόν, γράφουν και έτσι», σκέφτεται. Επηρεάζεται βαθύτατα από τον υπερρεαλισμό και τον μοντερνισμό ή απλώς αναγνωρίζει την ψυχή του μέσα στο μπόλιασμα του πραγματικού με το ονειρικό, το φαντασιακό.  Χωρίς να έχει εξασφαλίσει τα προς το ζην, εγκαταλείπει την δεκαπενταετή δουλειά του στην τράπεζα και αρχίζει να γράφει στα 33 του χρόνια. Μια πράξη επαναστατική που στο μέλλον θα του χαρίσει πολλά βραβεία και διακρίσεις. Τα μυθιστορήματα του «Η μητέρα του σκύλου», «Ο παλαιός των ημερών» και «Πάντα καλά» μεταφράζονται σε  16 γλώσσες. Ένας τόμος με τέσσερα θεατρικά του κυκλοφορεί το 2002 στο Λονδίνο. Τιμάτε  με το Έπαθλο Καρόλου Κουν για το «Περιποιητής φυτών» ως καλύτερο θεατρικό έργο του 1989, το Βραβείο Ελληνόφωνων Κάτω Ιταλίας 1998, το Μέγα Βραβείο Κριτικών 2000 και το ιταλικό Acerbi, το 2002, για τη «Μητέρα του σκύλου». Παρόλα αυτά, μέγιστη διάκριση θεωρεί το χάδι στο χέρι του από έναν αναγνώστη του.  «Είστε ο κύριος Παύλος; Ναι. Και μου χάιδεψε το χέρι. Αυτό είναι βραβείο». Αυτοχαρακτηρίζεται  λαθρεπιβάτης  της πεζογραφίας όταν του ζητάτε να διαλέξει ανάμεσα στο θέατρο  και την λογοτεχνία. «Μυρίζει θέατρο», λέει και αφοπλίζει. Ως θεατρικός συγγραφέας αναλαμβάνει να γράψει και τα τραγούδια των παραστάσεων αλλά γράφει και πολλά τραγούδια του ελληνικού πενταγράμμου. Ο κουρσάρος του Βασίλη Παπακωνσταντίνου είναι ίσως το γνωστότερο, γραμμένο το 1982.

                  Ο Παύλος Μάτεσις, υφοποιός της αλληγορίας, συνδέει το μεταφυσικό στοιχείο με τον υπαρκτό κόσμο. Δίνει μαγεία στον ρεαλισμό. Με ερωτική, πυρετική σκέψη γεννά αντιήρωες στα έργα του, επαναστάτες ή καλύτερα παραβάτες που αποστατούν και χλευάζουν το φυσιολογικό. Η Ραραού της Μητέρας του σκύλου, η οικογένεια του Προς Ελευσίνα, ο Ελισσαίος και ο Ζάγρος του Παλαιού των ημερών, ο Ραμόν Ναβάρο , η Μάρθα της εξορίας, κινούνται με δεξιοτεχνία ανάμεσα στην κωμωδία και το δράμα, ανάμεσα στην ηθική και το ένστικτο, ανάμεσα στην ζωή και το θάνατο, ανάμεσα στην ομορφιά και τη φρίκη σε μια σπαρακτική πορεία προς τον πόνο. Διεκδικούν αιώνια ζωή  βιώνοντας τον θάνατο με αμείλικτο σαρκασμό, με «μια ψευδαίσθηση αναστάσεως». Έτσι, ο αναγνώστης μπερδεύει την πραγματικότητα με την παραίσθηση και καταλήγει να συμπεράνει ότι το ανεξήγητο είναι η ίδια η ζωή. Οι διαστάσεις του χώρου και του χρόνου συνθλίβονται στα έργα του Μάτεσι. Οι πρωταγωνιστές του πηδούν από βιβλίο σε βιβλίο, σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, ματώνουν τις σελίδες του μυθιστορήματος τους, αναρωτιούνται αν είναι αληθινή η ύπαρξη τους και πίνουν καφέ στην υγειά του συγγραφέα τους. Οι ήρωες του Μάτεσι επιθυμούν να (συν) ανήκουν επειδή δεν αντέχουν να ζουν χωρίς αγάπη και αποδοχή. Έτσι, βιώνουν την ζωή ως ιερή τελετουργία στην πορεία προς τον θάνατο.

«Γι΄ αυτό ο τόπος έχει δικαίωμα σε ένα θαυματούργημα, να παρηγορηθεί. Γι’ αυτό περίμενα να τελέσει την Ανάσταση ο Ελισαίος. Για τον πεθαμένο γέρο δεν είχαν καμία έγνοια ή αγάπη, είτε εγερθεί είτε γίνει χώμα. Και ο Ελισσαίος δεν κατόρθωσε την Ανάσταση κι έτσι τον εκήρυξαν άτιμο και τον έδιωξαν απ’ το χωριό και τη γυναίκα του την έδωσαν με κλήρο σε άλλον άντρα, μάλιστα λένε η ίδια το ζήτησε πρώτη»( Παλαιός των ημερών).

                   Η αρχή ήταν η μουσική, ο ρυθμός, οι λέξεις  και με αυτά πορεύτηκε στην υπόλοιπη ζωή του.  «Οι λέξεις είναι λέξεις, ο ήχος είναι ήχος. Πρέπει να ξέρεις να αξιοποιείς το ρυθμό, τον τονισμό των φράσεων, τη μεγαλοπρέπεια των λέξεων». Ο ήχος είναι η πρώτη ύλη για τον σχηματισμό της λέξης και ο Παύλος Μάτεσις στερήθηκε τον μαγικό χορό των λέξεων λίγο πριν φύγει από τον κόσμο τούτο. Έπαθε εγκεφαλικό κατά τη διάρκεια παράστασης στο Θέατρο Τέχνης τον Απρίλιο του 2011. Μεταφέρθηκε με βαρύ εγκεφαλικό στον Ευαγγελισμό. Στο ασθενοφόρο τον συνόδευσε η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη. Επί δύο χρόνια, αν και είχε πλήρη συνείδηση, δεν μπορούσε να μιλήσει. Συνειρμικά, το μυαλό μου ανατρέχει στην Ασημίνα, στη μητέρα του σκύλου, που έχασε την μιλιά της ύστερα από την δημόσια διαπόμπευση της. Ο Μάτεσις πέθανε την Κυριακή 20 Ιανουαρίου 2013 σε ηλικία 80 ετών. «Όταν θα φύγω, θα προτιμούσα να έχουν καεί όλα τα βιβλία μου. Με ενδιαφέρουν τα έργα μου όσο ζω εδώ. Όταν δεν θα υπάρχω, θα προτιμούσα να μην υπάρχουν, να καούν». Όμως τα βιβλία του, παίρνοντας σάρκα και οστά ζουν πεισματικά στον κάθε αναγνώστη καθώς καταφέρουν να αγγίξουν βαθιά και ασυνείδητα κομμάτια του. «Για τον Παύλο Μάτεσι και το έργο του δεν γράφει κανείς εύκολα», δήλωσε πολύ εύστοχα ο Βάλτερ Πούχνερ. Έκανα όμως μια μικρή προσπάθεια. Πάντα καλά.

«Τίποτα του κόσμου δεν μας περιμένει. Ούτε περιμένουμε - μας το παραγγέλνει ο Θάνατος. Οι αρχαίοι θεοί υποσχέθηκαν στον άνθρωπο ένα: θάνατο μόνο. Και μέχρι τότε εσείς, μας παραγγέλνει, εσείς, Αγάπη» ( Αλδεβαράν)

Θεατρικά Έργα : «Προς Ελευσίνα», «Εξορία» (Βιβλιοπωλείο της Εστίας), «Λύκε-Λύκε», «Διηγήματα». «Η Καθαίρεση», «Το φάντασμα του Κου Ραμόν Νοβάρο» (Καστανιώτης), «Περιποιητής Φυτών» (Καστανιώτης), «Βιοχημεία», «Η Τελετή» (Καστανιώτης), «Η Βουή» (Καστανιώτης), «Ενοικιάζεται φύλακας άγγελος» (Βιβλιοπωλείο της Εστίας)

Μυθιστορήματα : «Έκθεσις ιδεών» (Καστανιώτης), «Αφροδίτη» (Βιβλιοπωλείο της Εστίας), «Η Μητέρα του σκύλου» (Καστανιώτης), «Ύλη Δάσους» (Καστανιώτης), «Ο Παλαιός των ημερών» (Καστανιώτης), «Σκοτεινός οδηγός»  

Share: 

Follow Ilia

Το Follow Ilia  δημιουργήθηκε στα τέλη του 2013. 

Σκοπός της διαδικτυακής αυτής σελίδας είναι η ανάδειξη του νομού Ηλείας συνολικά.

Η Ηλεία, με την ιστορία των χιλιάδων χρόνων σε συνδυασμό με τις ομορφιές της, αποτελεί εδώ και χρόνια αγαπημένο τουριστικό προορισμό.

Επικοινωνήστε μαζί μας

Στείλτε μας φωτογραφίες και την ιστορία του τόπου σας σε όποια περιοχή της Ηλείας και αν βρίσκεστε.

Εμείς με τη βοήθειά σας θα αναδείξουμε την περιοχή σας στο Followilia ώστε όλοι να δουν τις ομορφιές της.

Φωτογραφίες και κείμενο θα στέλνεται στο mail followilia@gmail.com